Onderhoud kapitaalgoederen

3.4 Openbaar Groen

A. Het beleidskader

• Bomen: In de Bomenverordening (2011) is de bescherming van waardevolle (ouder dan 50 jaar) en monumentale bomen (ouder dan 80 jaar) vastgelegd, net als die van waardevolle boomstructuren. Vanuit de verordening zijn nadere regels vastgesteld in de vorm van ‘Uitvoeringsbesluit criteria en register voor monumentale, waardevolle bomen en overzicht van waardevolle structuren’ (2011). Hiermee worden de lijsten van genoemde groenelementen vastgesteld. Ter aanvulling geldt sinds 2014 het Uitvoeringsbeleid bomen. Ons bomenbeleid is gericht op het behoud van alle bomen die bijdragen aan een samenhangend, vitaal en duurzaam bomenbestand. Tot slot is het streven om te voldoen aan de bomennorm (3-30-300): vanuit elke woning zie je 3 bomen, 30 procent van een wijk valt in de schaduw van een boom en op 300 meter van elke woning is een bos of parkje.
• Stedelijk groen: In het centrum van Emmen en Klazienaveen wordt het stedelijk groen onderhouden volgens CROW-beeldkwaliteitsniveau A. In de dorpen en woonwijken geldt CROW-beeldkwaliteit B.
• Landschappelijk groen: Het landschappelijk groen wordt ecologisch en doelmatig onderhouden, op CROW-beeldkwaliteitsniveau C.
• Begraafplaatsen: Begraafplaatsen worden onderhouden op CROW-beeldkwaliteitsniveau A.
• Speel- en sportvoorzieningen: In alle wijken en dorpen zijn centrale speel-, sport- en ontmoetingsplekken. Elke centrale plek bevat minimaal 1 inclusief speeltoestel. Voor kinderen tot 6 jaar blijven kleinschalige speelplaatsjes behouden in hun directe woonomgeving.

B. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties

Het reguliere beheer is vastgelegd in geactualiseerde onderhoudsbestekken en vormt de basis voor het onderhoud.

• Bomen: Jonge bomen krijgen elke 3 jaar begeleidende snoei, volwassen bomen eens in de 6 jaar en bomen in natuurgebieden worden alleen bij noodzaak gesnoeid. Daarnaast is er een kap- en inboetbestek. Tot slot voeren we beheer op eikenprocessierupsen.
• Stedelijk groen:
  • Niveau A (centrum Emmen en Klazienaveen) betekent strak gemaaide gazons, verzorgde beplanting en bloeiende planten die bijdragen aan een representatieve uitstraling.
  • Niveau B (andere dorpen en wijken) betekent ruimte voor natuurlijke groei, zoals bloemrijke grasvelden die biodiversiteit stimuleren en een vriendelijk straatbeeld creëren. Het onderhoud richt zich hier op een balans tussen leefbaarheid en functionaliteit.

• Landschappelijk groen: Jaarlijks worden ruig gras en grasbermen, sloten en oevers gemaaid. Bosschages en landschappelijke elementen zoals houtwallen, singels en recreatievijvers worden reactief beheerd. Het beheer van invasieve exoten in het water en op het land hoort hier ook bij. De uitvoering is belegd bij gespecialiseerde groenbedrijven.
• Begraafplaatsen: Niveau A betekent strak gemaaide gazons, weinig tot geen onkruid en strak gesnoeide hagen. De uitvoering is in handen van een gespecialiseerd groenbedrijf.

• Speel- en sportvoorzieningen: Op basis van wet- en regelgeving vinden jaarlijks inspectie- en onderhoudsrondes plaats. Per voorziening houden we een logboek bij waarin gebreken worden vastgelegd en aansluitend opgelost. Mocht een voorziening afgekeurd zijn, dan wordt deze verwijderd.

C. De vertaling van de financiële consequenties

D. Voortgang

Het afgelopen jaar zijn de reguliere onderhoudsbestekken van stedelijk en landschappelijk groenonderhoud en het onderhoud van bomen naar tevredenheid uitgevoerd.  
We hebben een contract afgesloten voor 6 jaar voor het onderhoud van ruig gras, sloten en oevers. Tijdens de uitvoering constateerden wij dat de data niet geheel op orde was. Dit is gecorrigeerd en gedeeltelijk uitgevoerd.
Het opschonen van sloten is afgerond, de houtachtige opslag en bagger is verwijderd. Het op orde brengen van de data en het gedeeltelijk opschonen of opwaarderen van sloten heeft een ander onderhoudsniveau tot gevolg. Financieel heeft het geleid tot een overschrijding van € 80.000. Naar verwachting heeft dit in 2026 nog consequenties.  
Het driejarig project ‘aanplanten bomen’ is afgerond. Met deze actie zijn er afgelopen jaar 700 extra bomen geplant.  
De openstaande investeringskredieten van de afgelopen jaren zijn gebruikt om knelpunten in de directe woonomgeving op te lossen (groengrijs-reconstructies). Zo zijn er onder andere 2 woonerfjes aan Laan van de Marel, een woongebied in Nieuw-Weerdinge (Zetveld/Trippen) en in de Bargeres (Brinkenweg) gereconstrueerd. De parkeerproblematiek is opgelost, voetpaden zijn hersteld en het groen is klimaatbestendig en biodivers aangelegd. De leefbaarheid is daarmee levensloopbestendig verbeterd. De Julianalaan in Schoonebeek is niet uitgevoerd vanwege een grote roekenkolonie. Het groen aldaar mag niet aangepakt worden zolang er geen vergunning is om de roeken aan te pakken. Deze vergunning is al wel aangevraagd in 2025.
Daarnaast hebben we in 2025 een roekenbeheerplan voor de hele gemeente opgesteld en voorgelegd aan de provincie om een gemeentebrede vergunning te krijgen. In het verlengde daarvan hebben we met nagenoeg alle Drentse gemeenten een collectieve oproep gedaan aan de provincie om gezamenlijk de roekenproblematiek aan te pakken. De raad is daarover in november 2025 geïnformeerd.
Om de biodiversiteit te versterken is er 35 hectare gazon omgevormd en ingezaaid met een bloemenmengsel. Daarnaast zijn er een aantal centrale speel-, sport- en ontmoetingsplekken parkachtig ingericht met half verharde paden, bloemrijke heuvels en inheemse heesters en bomen. Hierdoor is het natuurlijk, inclusief spelen en biodynamische omgeving versterkt. Dit is terug te vinden in de Vlinderbuurt (Barger-Oosterveld), de Fokkingeslag (Angelslo), bij 7 speellocaties in de Delftlanden en in Zwartemeer bij de kinderboerderij Beatrixhoeve en buurtcentrum De Plagge.  
In 2025 is € 600.000 gerealiseerd of als verplichting weggezet om centrale speel-, sport- en ontmoetingsplekken te realiseren, uit een investeringskrediet van € 1,9 miljoen. In 2026 werken we verder uit dit krediet, met mogelijk uitloop naar 2027. Het participatieproces om te komen tot een gedragen invulling of herinrichting vraagt een gedegen aanpak en veel afstemming, waardoor het lang kan duren. De betrokkenheid van de inwoners maakt het evenwel tot een groot succes, want het is altijd een gedragen resultaat. Het gaat hier onder meer om de groenzone tussen de Laan van de Marel en de Laan van de Eekharst (Emmerhout), Rolderbrink (Bargeres) en De Klamp en De Weesboom (Erica).  
Tot slot is het Knelpuntenfonds Excessen Openbaar Gebied in 2024 en 2025 een eenmalige impuls geweest van € 1 miljoen. Deze impuls is eerst aangewend om het watersysteem aan te pakken. Hierbij moet je denken aan het opschonen van watergangen, uitdiepen van bermsloten en vervangen van duikers en dammen. Tevens is, in samenwerking met waterschap Vechtstromen, een onderzoek bekostigd naar de staat van het stedelijk water. Het resterend budget is voor integrale groengrijs-reconstructies ingezet, bijvoorbeeld in de Kleine Rietplas. Daar hebben we een halfverhard pad aangelegd, oevers opgeschoond en groot onderhoud aan het groen uitgevoerd. Verder is uit het fonds geput om alsnog groengrijs-reconstructies uit te voeren rondom nieuwe woningen in Emmermeer (Blokje Om).

Basisgegevens/ uitgangspunten

De gemeente Emmen beschouwt haar groenvoorzieningen als essentieel kapitaalgoed dat bijdraagt aan een gezonde, leefbare en klimaatbestendige omgeving. Het openbaar groen omvat onder meer bomen, plantsoenen, bermen, bloemrijke grasvegetaties, water, sloten, ecologische zones en recreatief groen.