Programma 3 Veiligheid

In 2025 is uitvoering gegeven aan de aanpak van ondermijning zoals opgenomen in de begroting. De inzet was gericht op het voorkomen en verstoren van ondermijnende criminaliteit door intensieve samenwerking met partners en het combineren van preventieve, signalerende en repressieve maatregelen.In de uitvoering is zichtbaar geworden dat ondermijning zich niet laat beperken tot afzonderlijke acties. Signalen zijn vaak minder eenduidig en vragen om samenhang, prioritering en langdurige inzet. De activiteiten uit het actieplan zijn daarom in samenhang uitgevoerd en inhoudelijk verder doorontwikkeld, met meer aandacht voor borging, samenwerking en effectiviteit. Daarnaast is de samenwerking in Drents verband voortgezet en verdiept, met een verschuiving van het neerzetten van structuren naar toepassing en bestendiging in de praktijk.

In 2025 heeft de gemeente Emmen aanvullende middelen ontvangen voor de versterking van de handhavingscapaciteit. Zo is €538.350,- beschikbaar gesteld voor de inzet van beveiligers in Nieuw-Weerdinge tijdens avond- en nachturen, en is er een decentrale uitkering van €100.000,- ontvangen van het ministerie van Justitie en Veiligheid voor de aanpak van overlast door met name veilige landers, vluchtelingen die weinig tot geen kans maken dat zij in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning.
Hiermee is de handhavingscapaciteit in Emmen versterkt door extra inzet van beveiligers en gerichte middelen voor toezicht in gebieden waar overlast het grootst is. De gemeente werkt hierbij samen met lokale partners, buurgemeenten, het ministerie en het COA om knelpunten in kaart te brengen en structurele oplossingen te realiseren. Deze aanpak is gericht op het verminderen van overlast en het vergroten van de veiligheid, met bijzondere aandacht voor specifieke groepen asielzoekers die overlast veroorzaken.
Daarnaast wordt deelgenomen aan de ontwikkeling van een schadeherstelfonds, waarmee schade veroorzaakt door overlast kan worden verhaald, bijvoorbeeld voor ondernemers en inwoners in de meest getroffen gebieden. De verdere uitwerking van maatregelen en de continuering van handhaving en toezicht worden in 2026 opgepakt, met het oog op een meerjarige borging zolang de onderliggende problematiek niet bij de bron is opgelost. Tegelijkertijd blijven opvangvoorzieningen beschikbaar voor vluchtelingen, waarbij de continuering wordt afgestemd op de actuele behoefte (Programma 9, 'Bijzondere doelgroepen').

De in de begroting beschreven inzet op woonoverlast en complexe overlastsituaties is in 2025 voortgezet. De procesaanpak woonoverlast is leidend geworden in de samenwerking tussen gemeente, zorg- en veiligheidspartners, waardoor meer duidelijkheid is ontstaan over rollen, verantwoordelijkheden en opschaling. In de loop van 2025 is sprake geweest van een duidelijke toename in het aantal aanmeldingen. Deze toename heeft geleid tot aanzienlijke druk op de rol van de overlastregisseur. De combinatie van meer casuïstiek en toenemende complexiteit van meldingen heeft invloed gehad op doorlooptijden en de beschikbare ruimte om per casus tot duurzame oplossingen te komen.

BOA’s blijven onmisbaar voor een veilige en leefbare gemeente. Zij zijn dagelijks zichtbaar in dorpen en wijken en spelen een belangrijke rol bij het voorkomen en aanpakken van woon- en jeugdoverlast, bijtincidenten, parkeeroverlast en signalen van ondermijning. In 2025 is uitvoering gegeven aan de inzet op adequate en toekomstbestendige handhaving, zoals vastgelegd in het Integraal Veiligheidsplan en het uitvoeringsplan. Daarbij is de samenwerking tussen BOA’s en wijkagenten verder geïntensiveerd, onder meer door gezamenlijke inzet in wijken en dorpen en het organiseren van spreekuren, zodat inwoners laagdrempelig contact kunnen leggen met toezicht en handhaving. Afspraken over rolverdeling en informatie-uitwisseling zijn verder uitgewerkt en toegepast, waardoor de zichtbare en effectieve inzet van BOA’s structureel is geborgd.

Het veiligheidsbeleid van de gemeente richt zich naast handhaving ook op preventie, met een integrale benadering van veiligheid en zorg. Een belangrijk instrument is de Aanpak ter Voorkoming van Escalatie (AVE), gericht op het vroegtijdig signaleren en beëindigen van oplopende problematiek bij huishoudens (onderdeel van Programma 9).
De huidige governance in het domein zorg en veiligheid is onvoldoende effectief en efficiënt. Daarom is in opdracht van de DB's (Dagelijkse Besturen) van VRD en GGD een adviesrapport opgesteld over een nieuwe governancestructuur (SamenDrenthe), waarin het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe een centrale rol speelt. De algemeen besturen hebben ingestemd met de hoofdlijnen en kaders; de komende periode staat in het teken van besluitvorming en implementatie.

In 2025 is sprake van een stabilisatie van de jeugdcriminaliteit, die zich vooral manifesteert binnen een beperkte doelgroep van kwetsbare jongeren, terwijl de belangrijkste veiligheidsrisico's verschuiven naar de digitale leefwereld. Jongeren ervaren hierdoor meer onveiligheid, mede door mentale problematiek, schulden en gebrek aan perspectief.
Preventie en vroegsignalering blijven cruciaal binnen de aanpak, met een focus op structurele, integrale aanpakken die weerbaarheid, sociale steun en toekomstperspectief versterken. De Angelslo Academy (ook onderdeel in programma 4) in Emmen richt zich op het versterken van deze kansen, ontwikkeling en participatie van jongeren uit de wijk. Het is een veilige, laagdrempelige plek waar jongeren kunnen samenkomen om te leren, groeien en bouwen aan hun toekomst.
Daarnaast is de gemeentelijke regierol in 2025 verder verstevigd met een procesregisseur, wat samenwerking tussen onderwijs, zorg, jeugdhulp en veiligheid versterkt en digitale risico’s en radicalisering beter signaleert.

De objectieve verkeersveiligheid kent opnieuw een toename in het aantal geregistreerde verkeersongevallen. Deze aantallen groeien van 2021-2023: gemiddeld 500 per jaar naar 2024-2025: gemiddeld 600 per jaar. Het aantal slachtoffersongevallen (letsel) steeg van 2021-2024 gemiddeld 170 per jaar naar 2025: 250 per jaar. Ook het aantal dodelijke verkeersslachtoffers steeg van 2021: 2, 2022: 6, 2023: 6, 2024, 4 naar 2025 met 9 dodelijke verkeersslachtoffers.
Absoluut gezien vallen in de leeftijdsgroep 70 jaar en ouder de meeste fiets slachtoffers. Op basis van het slachtoffer risico, hebben met name jongeren (12 t/m 15 jaar) een hoog risico om fietsslachtoffer te worden. (bron: Haskoning). Met de provincie Drenthe werken we in de projectgroep fiets om er achter te komen wat de oorzaken zijn en werken we aan verbeter voorstellen. Ook participeren we in het project Bike Safe Ai gezamenlijk met NHL Stenden.

De Veiligheidsregio Drenthe (VRD) heeft de gemeenteraden per brief van 17 december 2025 geïnformeerd over een voorgestelde begrotingswijziging voor 2026 en een eerste doorkijk naar de begroting 2027. De VRD geeft aan dat de eerder gehanteerde financiële nullijn voor 2026 niet langer houdbaar is. Aanleiding hiervoor is onder meer een rijksbezuiniging op de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR)-bijdrage en de noodzaak om te investeren in regionale weerbaarheid, ondersteuning van brandweervrijwilligers en versterking van de GHOR. De gemeenteraden worden gevraagd hun zienswijze over de begrotingswijziging kenbaar te maken. Het Algemene Bestuur van de gemeenschappelijke regeling stelt de begrotingswijziging 2026 vast na kennis te hebben genomen van de zienswijze van de gemeenteraden. 
Voor de gemeente Emmen leidt de voorgestelde begrotingswijziging tot een aanvullende bijdrage van € 418.000 in 2026, waarvan € 309.000 incidenteel en € 109.000 structureel. Binnen het budget voor de VRD is geen ruimte beschikbaar. De financiële effecten uit de begrotingswijziging 2026 worden meegenomen bij Berap 1 2026. Het structurele effect van de wijziging zal terugkomen in de Begroting 2027 van de VRD, welke betrokken wordt bij de kaderbrief 2027.