Programma 1 Inwoners en Bestuur | Trends en ontwikkelingen

In 2025 heeft participatie een duidelijke ontwikkeling doorgemaakt. Inwoners, partners, EOP's, raad, college en organisatie werken steeds intensiever samen aan vraagstukken in wijken en dorpen. Participatie is daarmee steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel geworden van hoe we werken. Dit vraagt om maatwerk, een lerende houding en een stevige verbinding tussen alle betrokkenen.
Data-gedreven werken helpt ons daarbij, doordat we beter inzicht krijgen in de verschillen en behoeften per gebied. De maatschappelijke opgaven waar de gemeente voor staat zoals leefbaarheid, voorzieningen en sociaal maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer. Omdat de samenstelling en dynamiek van wijken en dorpen sterk uiteenlopen, groeit de behoefte aan gedifferentieerde aanpakken.
De EOP's vervullen hierin een belangrijke rol, al ervaren veel van hen uitdagingen bij het vinden en behouden van bestuurders. De gemeente ondersteunt met trainingen en handreikingen, maar dit vraagt blijvende aandacht. Binnen Democratie Dichterbij is in 2025 een volgende stap gezet. De participatieladder wordt gebruikt om verwachtingen te verduidelijken en passende vormen van samenwerking te kiezen.
Tegelijkertijd is gewerkt aan de verduurzaming van de EOP structuur, onder meer via ondersteuning van vrijwilligers, structureel overleg met de burgemeester en de inzet van gebiedscoördinatoren.
De evaluatie van de rol van de gebiedswethouders is gestart en loopt door in 2026.
Een belangrijke ontwikkeling was de inzet van participatieve experimenten. De gemeente maakte een beweging van losse pilots naar co-creatie in bestaande processen. In verschillende wijken werkten inwoners, EOP's en partners samen aan concrete projecten, van groeninrichting tot speelplekken en herbestemming van gebouwen. De opgedane ervaringen vormen een basis om deze manier van werken verder te verankeren.
Ook de gemeenteraad speelde hierin een actieve rol. Via activiteiten als Raad on Tour, Politiek Actief en klassenbezoeken werden inwoners en jongeren betrokken. Daarnaast is gestart met de ontwikkeling van een nieuwe participatieverordening, waarbij een werkgroep adviseerde om dit proces in co-creatie met inwoners vorm te geven.
Tot slot zijn binnen de organisatie, raad en onder inwoners diverse leer-en inspiratiesessies georganiseerd om nieuwe vormen van samenwerking te versterken. Daarmee is een stevige basis gelegd voor verdere professionele ontwikkeling en voor de nieuwe participatieverordening die uiterlijk in 2027 wordt vastgesteld.

Democratie Dichterbij: samenwerken met inwoners

In 2025 is binnen het programma Democratie Dichterbij een volgende stap gezet om inwoners eerder, beter en structureler te betrekken bij beleid en uitvoering. Democratie blijkt geen vanzelfsprekend systeem, maar een proces dat voortdurend aandacht en onderhoud vraagt. Het versterken van samenwerking met inwoners, EOP's en partners staat daarbij centraal.
De verschillen tussen wijken en dorpen blijven groot en vragen om maatwerk. EOP's spelen hierin een belangrijke rol, maar veel van hen kampen met bestuurlijke druk. De gemeente ondersteunt via trainingen, handreikingen en gebiedscoördinatoren, al wordt deze ondersteuning niet altijd benut.
De participatieladder is actief gebruikt om per gebied passende vormen van participatie te bepalen. Daarnaast zijn participatieve experimenten uitgevoerd waarbij inwoners, EOP's, partners en gemeente samen werkten aan concrete buurtprojecten. De opgedane ervaringen vormen de basis om co-creatie breder in regulier beleid te verankeren.
Er is verder geïnvesteerd in gezamenlijke leer- en trainingsmomenten om participatievaardigheden te versterken en een duurzame participatiecultuur op te bouwen.
Tot slot is gestart met de voorbereiding op de nieuwe wet Versterking participatie op decentraal niveau (2027). Raad, college, inwoners en organisatie hebben samen gewerkt aan de fundamenten voor het nieuwe participatiebeleid en de bijbehorende verordening.

Regionaal samenwerken in netwerken

In 2025 is het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) van start gegaan. Hierin wil het Rijk samen met elf regio's in Nederland, waaronder Regio Emmen, samenwerken om de ongelijkheid tussen economisch-maatschappelijk sterke regio's en economisch-maatschappelijk kwetsbaardere regio's aan te pakken. Dit vereist nieuwe vormen van samenwerking, zowel regionaal als met het Rijk. Emmen heeft hiervoor samen met Borger-Odoorn, Coevorden, Hoogeveen en de provincie Drenthe samengewerkt aan de 'Koers van de Regio Emmen' op basis van de BOCE Kansenagenda Grenzeloze Groene Kansen.
Vanaf het najaar is in de vier gemeenten in Zuid- en Oost Drenthe afgesproken om de regio te profileren als Regio Emmen. De Regio Emmen zet gezamenlijk in op groei en ontwikkeling. De ambitie is een integrale schaalsprong: meer inwoners en woningen, een sterkere economie met extra banen, betere voorzieningen en een goede bereikbaarheid. Steden, dorpen en het platteland versterken elkaar en tillen de regio samen naar een hoger niveau van brede welvaart. De Regio Emmen biedt ruimte om te groeien. De aanleg van de Nedersaksenlijn vormt daarbij een belangrijk vliegwiel en biedt een unieke kans om deze schaalsprong te realiseren. Door samen op te trekken als Regio Emmen en te investeren in deze groei en ontwikkeling bouwen de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Hoogeveen samen met de provincie Drenthe aan een sterke en toekomstbestendige regio.
Eind 2025 heeft de regio samen met de provincie Drenthe een koersdocument opgesteld waarin de ambitie van de vier samenwerkende gemeenten en die van de provincie Drenthe staat beschreven. Deze Koers vormt het richtinggevend fundament van de regio voor de gezamenlijke ambities en programmalijnen. De ambitie van de Regio Emmen (Koers en ook plan) zijn onder meer bedoeld voor NPVR / Plan van de Regio, maar ook voor andere trajecten en samenwerkingen met bijvoorbeeld de verschillende ministeries.

Dienstverlening die meegroeit met de samenleving en de tijd

Één van de grootste uitdagingen in de nabije toekomst is de continuïteit en de kwaliteit van de dienstverlening. Met steeds minder mensen, voeren we steeds meer en complexere taken uit. Dit vraagt van ons dat we meegroeien en als organisatie continu in ontwikkeling zijn en ons aanpassen aan die situatie. Gelukkig brengt deze tijd ook veel innovatie in de vorm van digitalisering, robotisering en zelflerende kunstmatige intelligentie. Het leren toepassen hiervan wordt een belangrijke factor de komende jaren. Duidelijk is dat het niet een kwestie is van leuk of extra, maar een kwestie van noodzaak: de arbeidsmarkt zal steeds meer gaan knellen en dit vormt een oplossing voor het op peil houden van de dienstverlening. In 2025 start een pilot gericht op de beantwoording van eenvoudige vragen van inwoners door AI. Het doel van deze pilot is om inzicht te krijgen in de effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid van de AI chatbot binnen het KCC (Klanten Contact Centrum) en de toegevoegde waarde van Generatieve AI. We blijven dit nauwgezet monitoren door toe te zien op zowel gewenste als ongewenste effecten. Zo moet blijken of het ons helpt bij de uitvoering en bewaken we zowel de kwaliteit als de veiligheid van inwoners.
Er is een chatbot voor medewerkers in ontwikkeling.
Er is een “robot” gebouwd die meldingen, die gedaan worden door onze inwoners, sneller in procedure kunnen nemen. Een menselijke blik blijft nodig want in Emmen zijn relatief veel inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven en met digitalisering. Toegankelijkheid, begrijpelijkheid maar ook medemenselijkheid staan dus altijd voorop in onze dienstverlening. Het is voor iedereen prettig als de gemeente gemakkelijke teksten maakt, die meteen te begrijpen zijn. Dat voorkomt ergernis en misverstanden. In de afgelopen jaren hebben we hier al werk van gemaakt in de aanpak Direct Duidelijk, bijvoorbeeld door teksten van brieven aan te passen. Ook gebruiken we eenvoudig taalgebruik (B1) en ondersteunend beeldmateriaal in bijvoorbeeld nieuwsbrieven en op onze gemeentepagina, website en social mediakanalen. We blijven dit ontwikkelen en aandacht geven in onze organisatie. We zetten dit kracht bij door in 2025 de Direct Duidelijk Deal van de rijksoverheid te ondertekenen. Gezien de snelheid waarmee ontwikkelingen zich opvolgen, blijven extra aandacht en sturing nodig om de dienstverlening vorm te geven. Steeds staat daarbij de verhouding tussen de lokale overheid en inwoners, de waarborging van kwalitatieve en menselijke dienstverlening én de betrokkenheid bij en samenwerking met inwoners centraal.
In 2025 is een regisseur dienstverlening aangesteld die de behoeften van onze inwoners en bedrijven qua dienstverlening actief onder de aandacht gaat brengen binnen onze organisatie.